อุบัติเหตุที่เกิดจากความชำรุดของอุปกรณ์รถยนต์ อาจเป็นเหตุสุดวิสัยก็ได้

อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นบนท้องถนน จำนวนไม่น้อยที่เกิดจากสาเหตุความชำรุดบกพร่องของเครื่องยนต์หรืออุปกรณ์ของรถยนต์ในระหว่างการขับขี่ เช่น เครื่องยนต์ขัดข้องดับกะทันหัน เบรกแตก ล้อหลุด หรือคันบังคับใช้การไม่ได้กะทันหัน ฯลฯ เป็นต้น ซึ่ง พ.ร.บ.รถยนต์ กำนหนดให้เจ้าของรถหรือผู้มีรถไว้ใช้ในครอบครอง มีหน้าที่จะต้องตรวจสอบรักษาเปลี่ยนแก้ให้อุปกรณ์เครื่องจักรกลอยู่ในสภาพที่มั่นคงแข็งแรงใช้การได้โดยปลอดภัยอยู่เสมอ ซึ่งการตรวจตราดูแลดังกล่าวถือเป็นเรื่องที่สามารถกระทำได้โดยง่าย หรืออาจกล่าวได้ว่า สามารถป้องกันมิให้เกิดการชำรุดบกพร่องที่เป็นสาเหตุของอุบัติเหตุได้ ดังนั้น เมื่อเกิดอุบัติเหตุที่มีสาเหตุมาจากความชำรุดบกพร่องของรถยนต์ จึงต้องถือว่าเป็นความประมาทของเจ้าของหรือผู้ขับขี่รถนั้น ที่ละเลยไม่ดูแลเอาใส่ใจ ดังเช่นตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาต่อไปนี้

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 117/2540

จำเลยที่ 3 ขับรถยนต์บรรทุกชนท้ายรถสามล้อเครื่อง เป็นเหตุให้รถสามล้อเครื่องกระเด็นไปชนรถยนต์ของบริษัท ง. แล้วรถยนต์ดังกล่าวไปชนกับท้ายรถยนต์โดยสาร ดังนี้ แม้เหตุเป็นเพราะลูกยางแม่ปั๊มเบรกแตกก็ไม่ใช่เหตุสุดวิสัย เพราะหากจำเลยที่ 3 ซึ่งเป็นผู้ขับรถยนต์บรรทุกได้ตรวจตราและดูแลรถยนต์บรรทุกประจำตามวิสัยของผู้มีอาชีพขับรถยนต์ก็ย่อมป้องกันไม่ให้ลูกยางแม่ปั๊มเบรกแตกโดยกะทันหันได้ จำเลยที่ 3 จึงกระทำการโดยประมาทเป็นเหตุให้รถยนต์ของบริษัท ง. ได้รับความเสียหาย จำเลยที่ 3 เป็นลูกจ้างขับรถยนต์ของจำเลยที่ 1 และที่ 2 ได้ขับรถยนต์บรรทุกของจำเลยที่ 1 และที่ 2 ซึ่งเป็นนายจ้างไปในทางการที่จ้างแล้วหลังจากนั้น แม้จำเลยที่ 3 จะทุจริตขับรถยนต์ไปธุระส่วนตัวแล้วไปกระทำละเมิดต่อผู้อื่นก็ตามก็เป็นเรื่องการปฏิบัติงานในหน้าที่ระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างไม่ชอบแต่ในกรณีบุคคลภายนอกถือว่าเป็นการกระทำละเมิดในทางการที่จ้างซึ่งจำเลยที่1และที่2จะต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 3 ด้วย

คำพิพากษาศาลฎีกาที่  3471/2529

ล้อหน้าซ้ายรถคันเกิดเหตุหลุด แรงเหวี่ยงของล้อรถที่หลุดกระเด็นไปถูกศีรษะ ล.ผู้ตายที่อยู่ห่าง 100 ม. ล.กระเด็นมใกล้อีก 5 วา แสดงว่ารถวิ่งด้วยความเร็วสูง ล้อรถจึงหลุดไปได้ไกลและเมื่อกระทบ ล.ก็เกิดผลรุนแรงจนถึงแก่ความตายทันที จึงไม่อาจอ้างได้ว่าผู้ขับขี่รถได้ใช้ความระมัดระวังแล้ว หากจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นเจ้าของรถและเป็นนายจ้างของจำเลยที่ 1 ผู้ขับขี่รถได้ใช้ความระมัดระวังตรวจตราถึงความสมบูรณ์ของรถก่อนใช้รถ เหตุก็ย่อมไม่เกิดขึ้น เหตุที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่เหตุสุดวิสัย

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3081/2523

ผู้ที่นำยานพาหนะอันเดินด้วยกำลังเครื่องจักรกลมาใช้ในทางมีหน้าที่ต้องตรวจสอบรักษาเปลี่ยนแก้ให้เครื่องจักรกลอยู่ในสภาพที่มั่นคงแข็งแรงใช้การได้โดยปลอดภัยเสมอ จำเลยไม่มีพยานแสดงว่าเหตุที่เรียกว่าเบรคแตกไม่มีใครจะอาจป้องกันได้ แม้จะได้จัดการระมัดระวังตามสมควรแล้ว จึงอ้างเป็นเหตุสุดวิสัยไม่ได้

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 979/2513

จำเลยขับรถยนต์โดยห้ามล้อมือและเท้าชำรุดใช้การไม่ได้อยู่แล้วขณะขับมาตามถนนเกิดเหตุซึ่งเป็นถนนจราจรทางเดียว รถยนต์ข้างหน้ารถจำเลยชะลอหยุดรถเพราะรถคันข้างหน้าอีกคันหนึ่งเลี้ยวเข้าซอยด้านซ้ายมือ จำเลยจึงไม่สามารถหยุดรถทันท่วงทีเพราะความชำรุดใช้การไม่ได้ของห้ามล้อรถ และต้องหลบเฉี่ยวชนด้านท้ายรถข้างหน้าไปชนรถสามล้อบรรทุกซึ่งผู้ตายกำลังจูงอยู่ทางด้านขวามือ เป็นเหตุให้รถสามล้อพลิกตะแคงและครูดทับผู้ตาย ซึ่งถ้าห้ามล้อรถใช้การได้จำเลยก็ควรหยุดรถได้ทันเช่นเดียวกับรถคันข้างหน้า เช่นนี้ ต้องถือว่าจำเลยขับรถยนต์โดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1507/2515

โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขับรถด้วยความประมาทโดยจำเลยรู้อยู่แล้วว่ารถที่จำเลยขับมีสภาพเก่าและชำรุดมาก มีเครื่องอุปกรณ์ส่วนประกอบไม่ครบถ้วน ไม่มั่นคงแข็งแรงพอที่จะขับขี่ไปในถนนหลวง หรือจะจัดการแก้ไขซ่อมแซมให้มั่นคงเสียก่อน แต่จำเลยบังอาจขับรถดังกล่าวไปตามถนนหลวง คานล้อหน้าด้านขวาของรถจำเลยซึ่งผุและชำรุดอยู่แล้วหลุดออกจากตัวรถ และล้อหน้าด้านขวาหลุดออกจากคานบังคับเป็นเหตุให้รถเสียการทรงตัวเอียงไปทางขวา วิ่งแฉลบออกล้ำเส้นทางไปทางขวา จำเลยไม่สามารถบังคับให้รถหยุดได้เพราะเบรคชำรุดรถจำเลยจึงเฉี่ยวรถคันอื่นซึ่งวิ่งสวนทางมา เป็นเหตุให้คนในรถคันนั้นถึงแก่ความตาย เมื่อทางพิจารณาได้ความว่ารถจำเลยมีสภาพเก่าชำรุดไม่มั่นคงพอที่จะนำออกขับไปตามถนนหลวง แต่จำเลยก็ยังขืนนำออกขับไปถึงแม้จะได้ความว่าเหตุเกิดขึ้นเพราะล้อหน้าด้านขวาของรถจำเลยหลุดเหตุที่ล้อหลุดก็เพราะน็อตขาด ซึ่งเนื่องมาจากรถมีสภาพเก่าชำรุดอยู่แล้วนั่นเอง ดังนี้ แม้จะไม่ได้ความเรื่องคานล้อหน้าหลุดก็เป็นเพียงข้อเท็จจริงที่ไม่ใช่สารสำคัญ จะถือเป็นเหตุยกฟ้องหาได้ไม่ และยังถือได้ว่าจำเลยกระทำโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2332/2514

โจทก์บรรยายฟ้องว่าจำเลยกระทำโดยประมาท โดยได้ขับรถยนต์ประจำทางซึ่งห้ามล้อมือใช้การไม่ได้ เพราะไม่มีอุปกรณ์สำหรับดึงประการหนึ่ง และขณะที่จำเลยขับรถไปนั้นมีรถข้างหน้าหยุด แต่จำเลยไม่ดูแลระมัดระวังให้รอบคอบในขณะที่ขับรถและไม่หยุดรถของจำเลยอีกประการหนึ่ง เป็นเหตุให้ขับชนรถจักรยานยนต์ซึ่งผู้ตายขับขี่ข้างหน้าไปชนกระแทกกับท้ายรถยนต์ประจำทางซึ่งจอดอยู่ข้างหน้าโดยแรงถึงแก่ความตายดังนี้ เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่ารถคันนี้ห้ามล้อมือใช้การไม่ได้โดยคันดึงไม่มี ย่อมถือว่าโจทก์สืบได้ความสมข้ออ้างประการหนึ่งแล้ว และข้อบกพร่องนี้ย่อมมีความสัมพันธ์กับการที่รถซึ่งจำเลยขับนั้นพุ่งเข้าชนรถแท็กซี่ด้วย เพราะถ้าจำเลยมิได้ประมาทโดยการนำรถยนต์ซึ่งมีเครื่องอุปกรณ์อันสำคัญใช้การไม่ได้เช่นนี้มาขับแล้ว เหตุร้ายย่อมไม่เกิดขึ้น จำเลยจะอ้างเอาเรื่องเหยียบห้ามล้อเท้าไม่ติดมาเนื่องจากห้ามล้อแตกเป็นข้อแก้ตัวหาได้ไม่ และต้องมีความผิดฐานกระทำโดยประมาทตามฟ้อง

          แต่อย่างไรก็ดี หากปรากฏข้อเท็จจริงว่า เจ้าของรถหรือผู้ขับขี่ได้ใช้ความระมัดระวังโดยการตรวจตราดูแลแก้ไขเปลี่ยนอุปกรณ์ของรถยนต์อยู่เสมำเสนออย่างเพียงพอแล้ว เช่น การนำรถเข้าตรวจสภาพแก้ไขรายการตามคำแนะนำของศูนย์บริการรถยนต์อยู่เสมำเสมอ และศูนย์บริการก็ไม่ได้แจ้งเกี่ยวกับความบกพร่องใดๆของอุปกรณ์หรือเครื่องยนต์ของรถยนต์ให้ทราบแต่อย่างใด แม้อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นจะมีสาเหตุมาจากความชำรุดบกพร่องของอุปกรณ์รถยนต์ก็ตาม ก็ต้องถือว่าเจ้าของหรือผู้ขับขี่ไม่อาจป้องกันได้ แต่เป็นเหตุสุดวิสัย

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 16467/2555

จำเลยดูแลรักษารถยนต์และนำเข้าตรวจสภาพเมื่อรถเกิดอาการผิดปกติ อันเป็นการใช้รถยนต์ประจำตำแหน่งด้วยความระมัดระวังเช่นวิญญูชนพึงกระทำ และก่อนเกิดเหตุจำเลยให้พนักงานขับรถนำรถยนต์ไปตรวจสอบที่ศูนย์บริการแล้ว แต่ไม่พบความบกพร่อง รถยนต์สามารถใช้งานได้ จึงถือไม่ได้ว่าจำเลยทราบอยู่แล้วว่ารถยนต์มีสภาพไม่สมบูรณ์ และจำเลยขับรถโดยใช้ความเร็วไม่เกิน 100 กม. ต่อ ชม. ซึ่งไม่เกินอัตราความเร็วที่กฎหมายกำหนดให้ใช้บนเส้นทางดังกล่าวไม่เกิน 120 กม. ต่อ ชม. การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นการกระทำโดยประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง แต่เหตุเกิดจากความชำรุดบกพร่องของตัวรถอันเป็นเหตุสุดวิสัย จำเลยจึงไม่ต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่โจทก์